Karta kontrolna: kiedy reagować na zmianę w procesie?
W poniedziałek czas realizacji wyniósł 18 minut, we wtorek 21, a w środę 19. Czy we wtorek proces się pogorszył? Z trzech liczb trudno to rozstrzygnąć. Jeżeli każda różnica wywołuje zmianę ustawień i szukanie winnego, zespół może reagować na zwykłe wahania. Karta kontrolna pomaga ustalić, kiedy wynik rzeczywiście wymaga zbadania.
Co karta dodaje do zwykłego wykresu
Karta kontrolna przedstawia dane w kolejności czasu i zestawia je z linią centralną oraz granicami kontrolnymi wyznaczonymi na podstawie danych procesu. Służy do rozpoznawania sygnałów wskazujących, że zmienność może nie wynikać wyłącznie z dotychczasowego, wspólnego układu przyczyn. Nie wskazuje jednak automatycznie źródła problemu.
Sygnałem może być punkt poza granicami albo układ kolejnych punktów spełniający wcześniej wybraną regułę. Po sygnale należy zbadać okoliczności zdarzenia i zapisać ustalenia. Reguły reakcji dobiera się do karty i celu monitorowania. Przypadkowe dokładanie kolejnych testów może mnożyć alarmy i utrudnić pracę zespołu.
Granice kontrolne nie są wymaganiem klienta
To najważniejsze rozróżnienie. Granice kontrolne opisują zachowanie procesu na podstawie jego zmienności. Granice specyfikacji mówią, jaki wynik jest wymagany. Stabilność nie jest więc tym samym co zdolność do spełniania wymagań.
W uproszczonym przykładzie szkoleniowym wymagany czas obsługi wynosi najwyżej 20 minut. Załóżmy, że poprawnie dobrana karta procesu ma linię centralną 22 minuty i górną granicę kontrolną 28 minut. Wynik 25 minut może nie wywołać sygnału na karcie, a mimo to przekracza wymaganie. To powód, by pracować nad sposobem realizacji procesu, nawet gdy nie pojawia się szczególne zakłócenie.
Z kolei wynik 29 minut przekracza w tym przykładzie górną granicę kontrolną. Trzeba sprawdzić, co wydarzyło się przy tej obserwacji. Być może zabrakło danych wejściowych, wystąpiła awaria albo pomylono czas zakończenia. Wartości granic w tym przykładzie są założeniem dydaktycznym, nie obliczeniem z przedstawionej próby.
Najpierw uporządkuj sposób zbierania danych
Zdefiniuj miarę: od którego momentu liczysz czas, co uznajesz za błąd i jaka jest jednostka obserwacji.
Zachowaj kolejność czasową. Sortowanie wyników od najmniejszego do największego usuwa informację potrzebną do oceny przebiegu procesu.
Notuj kontekst: typ wyrobu, stanowisko, zmianę, istotne przestoje i zmiany metody pomiaru.
Ustal sposób próbkowania. Nie mieszaj bez namysłu pojedynczych pomiarów, średnich z grup i miesięcznych sum.
Dwa błędne zamówienia w dniu z dziesięcioma zamówieniami znaczą coś innego niż dwa w dniu z tysiącem. Dlatego sama liczba błędów często nie wystarcza. Trzeba znać liczbę sprawdzonych jednostek i odróżniać jednostkę niezgodną od liczby niezgodności: w jednym zamówieniu mogą wystąpić trzy różne błędy.
Typ karty zależy od rodzaju danych i sposobu ich zbierania. Innego podejścia wymagają pomiary czasu, innego udziały niezgodnych zamówień. Nie wybieraj pierwszego szablonu z arkusza. Sprawdź założenia wybranej karty, w tym sposób tworzenia podgrup i zależności między obserwacjami. Sam wygląd wykresu nie potwierdza poprawności analizy.
Ustal, kto robi co po sygnale
Przydatny plan reakcji odpowiada na cztery pytania: kto sprawdza sygnał, jakie dane zabezpiecza, kiedy podejmuje działanie i jak dokumentuje wynik. Dla przekroczenia czasu obsługi można zacząć od identyfikatora sprawy, historii zmian statusu i informacji o brakach na wejściu. To daje materiał do rozmowy z osobą wykonującą pracę.
Nie usuwaj niewygodnego punktu tylko dlatego, że psuje wykres. Jeśli potwierdzisz szczególną przyczynę i sposób jej wyeliminowania, udokumentuj decyzję dotyczącą danych bazowych. Nie przeliczaj też granic po każdym słabszym dniu: utrudni to porównanie nowego zachowania z punktem odniesienia.
Jak wykorzystać kartę po projekcie DMAIC
W fazie Control zapisz definicję miary, częstotliwość pobierania danych, obowiązujące granice, reguły sygnału i właściciela reakcji. Po świadomie wprowadzonej zmianie procesu sprawdź, czy uzasadnione jest wyznaczenie nowego punktu odniesienia. Karta ma pomagać podejmować decyzje również wtedy, gdy zespół projektowy zakończył już pracę.
Źródła pojęć: ASQ i Minitab. Scenariusz obsługi zleceń jest autorskim przykładem edukacyjnym.
Komentarze