SMED w praktyce: krótsze przezbrojenie bez pośpiechu
Maszyna stoi, a operator szuka właściwego klucza, sprawdza wersję dokumentacji i czeka na oprzyrządowanie. Z zewnątrz wygląda to jak jedno długie przezbrojenie. W rzeczywistości część postoju wynika z prac, które można było przygotować wcześniej. SMED pomaga je zobaczyć i uporządkować.
Co oznacza SMED
Nazwa odnosi się do celu przezbrojenia w czasie wyrażonym jednocyfrową liczbą minut, czyli poniżej dziesięciu. Nie jest obietnicą takiego wyniku dla każdej maszyny. Podstawą metody jest rozdzielenie czynności wewnętrznych, wymagających zatrzymania urządzenia, i zewnętrznych, możliwych do wykonania podczas jego pracy. Następnie analizuje się możliwość przeniesienia części przygotowań poza postój.
Pierwsze pytanie brzmi więc: „Co naprawdę wymaga zatrzymania?”, a nie: „Kto może zrobić to szybciej?”. Warto zacząć od powtarzalnej zmiany asortymentu, która regularnie ogranicza dostępność ważnego stanowiska. Łączenie wszystkich rodzajów przezbrojeń w jedną średnią utrudnia porównanie wyników.
Ustal początek i koniec pomiaru
Praktyczną definicją jest czas od ostatniej dobrej sztuki poprzedniego wyrobu do pierwszej dobrej sztuki następnego. Ustal jednak, co oznacza „dobra”: potwierdzony pomiar, akceptacja jakości czy spełnienie innych wymagań procesu. Jeżeli po pierwszej sztuce występuje długi rozruch, mierz go dodatkowo. Inaczej wynik przezbrojenia może się poprawić tylko dlatego, że część pracy przesunięto do innej rubryki.
Podczas obserwacji zapisuj czynności, czas, wykonawcę i przyczynę oczekiwania. Nie oceniaj człowieka na podstawie jednego nagrania. Omów przebieg z operatorem: to on zwykle wie, dlaczego przyrząd trzeba szukać albo dlaczego ustawienie wymaga kolejnych korekt.
Przykład: 52 minuty, które warto rozłożyć na części
Poniższe liczby opisują uproszczony scenariusz edukacyjny. Przezbrojenie trwa 52 minuty: osiem zajmuje dostarczenie narzędzi, cztery sprawdzenie dokumentacji, dwadzieścia wymiana oprzyrządowania, dwanaście regulacja i osiem sprawdzenie pierwszej sztuki. Czynności w tym przykładzie przebiegają kolejno.
Jeżeli komplet narzędzi i aktualna dokumentacja są gotowe przed zatrzymaniem, postój może skrócić się o dwanaście minut, do czterdziestu. Jeśli po zatwierdzonej zmianie sposobu ustawiania regulacja zajmie sześć zamiast dwunastu minut, czas wyniesie trzydzieści cztery minuty. To hipoteza do sprawdzenia w próbie, nie wynik rzeczywistego wdrożenia.
Praca przygotowawcza nadal istnieje. Trzeba przydzielić jej czas i wykonawcę. Dwanaście minut krótszego postoju nie oznacza automatycznie dwunastu minut mniejszej pracochłonności. Jeśli przygotowanie przeciąży inną osobę albo zablokuje sąsiednie stanowisko, ocena efektu będzie niepełna.
Co przygotować przed zatrzymaniem
Zestaw narzędzi i oprzyrządowania sprawdzony pod kątem kompletności oraz stanu.
Aktualną wersję instrukcji i właściwe dane nastaw, jeśli proces pozwala je przygotować wcześniej.
Materiał na kolejne zlecenie oraz jasne oznaczenie wyrobu i partii.
Uzgodnioną kolejność pracy i odpowiedzialność za sprawdzenie pierwszej sztuki.
Każdą zmianę techniczną trzeba ocenić pod kątem bezpieczeństwa i jakości. Czynności wymagających zatrzymania, odłączenia energii lub zabezpieczenia maszyny nie przenosi się do pracy przy uruchomionym urządzeniu tylko po to, by poprawić czas. Równoległa praca dwóch osób również wymaga uzgodnionej, bezpiecznej organizacji.
Sprawdź powtarzalność, zanim ogłosisz standard
Porównaj kilka podobnych przezbrojeń przed zmianą i po niej. Zapisuj rodzaj przejścia między wyrobami, obsadę, braki narzędzi i problemy rozruchowe. Obok czasu obserwuj liczbę korekt oraz braków po uruchomieniu. Jeden rekord osiągnięty przy dodatkowej obsadzie nie dowodzi, że nowa metoda działa codziennie.
Zapisz sprawdzony sposób pracy w krótkim standardzie: przygotowanie, kolejność czynności, punkty kontroli i warunki zakończenia. Potem przećwicz go z kolejnymi osobami. Do tego przydaje się TWI Job Instruction: pokazanie zadania, kluczowych wskazówek i powodów ich przestrzegania.
Podstawa pojęciowa: Lean Enterprise Institute. Przykład czasowy i lista przygotowań są autorskim materiałem edukacyjnym.
Komentarze